Merkezde bireysel terapi nasıl kurgulanır?
Süreç üç aşamada ilerler. İlk aşama değerlendirme: ilk bir-iki görüşmede şikâyetin geçmişi, seni sürdüren etkenler ve hedefin netleştirilir.
İkinci aşama formülasyon: elde edilen resim, “bu sorun nasıl ortaya çıktı ve bugün onu ne besliyor” sorusuna cevap veren bir çerçeveye dönüştürülür. Bu çerçeve seninle paylaşılır — süreç senin için kapalı bir kutu değildir.
Üçüncü aşama çalışma: formülasyona göre seçilen yöntemle, belirlenen hedefler üzerine seans seans ilerlenir. Belirli aralıklarla nereye gelindiği birlikte gözden geçirilir.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) nasıl işler?
BDT, düşünce–duygu–davranış üçlüsü arasındaki bağı konu alır. Temel fikir şu: olayın kendisi kadar, o olaya yüklediğimiz anlam da ne hissettiğimizi belirler.
Seanslarda bu bağ somut örnekler üzerinden çalışılır. Örneğin kaygıda; kaygıyı tetikleyen düşünce kalıpları tespit edilir, gerçeklik payı sınanır ve kaçınma davranışları kademeli biçimde ele alınır.
BDT yapılandırılmış bir yöntemdir: seansın bir gündemi vardır, aralarda üzerine düşünülecek ya da denenecek uygulamalar olabilir. Bu, sürecin ölçülebilir ilerlemesini sağlar.
EMDR hangi durumlarda devreye girer?
EMDR, geçmişteki zorlayıcı bir yaşantının bugün hâlâ aynı yoğunlukta hissedilmeyi sürdürdüğü durumlarda kullanılan bir yöntemdir.
Çalışma şekli, o anıyı yeniden anlatarak değil; anı üzerine odaklanılırken çift yönlü uyarım (göz hareketi gibi) eşliğinde işlenmesini sağlayarak ilerler. Amaç anıyı silmek değil, taşıdığı yükü azaltmaktır.
EMDR her danışanla ve her aşamada kullanılmaz. Uygunluk, değerlendirme aşamasında belirlenir ve önce yeterli bir güven ile baş etme zemininin kurulması gerekir.
Bir seans nasıl geçer?
Görüşmeler 45–50 dakikadır. Merkezde seans genellikle şu düzende ilerler: geçen haftadan bu yana olanların kısa bir gözden geçirilmesi, o günkü ana konu üzerine çalışma ve seans sonunda kısa bir toparlama.
Bu düzen katı değildir. Zorlayıcı bir olay yaşandıysa gündem esner; o hafta önceliği o alır.
Seans aralıkları çoğunlukla haftada bir olarak başlar. İlerleme sağlandıkça iki haftada bire, sonrasında aylık takip görüşmelerine geçilebilir.
Merkezde hangi konular üzerine çalışılır?
Bireysel görüşmelerde en sık ele alınan başlıklar:
- Kaygı bozuklukları: yaygın kaygı, panik atak, sosyal kaygı, fobiler
- Depresif duygudurum: isteksizlik, keyif alamama, umutsuzluk
- Travma ve travma sonrası zorlanmalar: EMDR’nin sık kullanıldığı alan
- Özgüven ve benlik algısı: yetersizlik hissi, onay arayışı, erteleme
- Öfke ve dürtü kontrolü
- Kayıp ve yas süreçleri
- Stres yönetimi ve tükenmişlik
Süreç ne kadar sürer ve nasıl sonlanır?
Süre, çalışılan konuya ve formülasyona göre değişir. Belirli bir kaygı konusuna odaklanan çalışmalar daha kısa sürebilirken, uzun süredir yerleşmiş örüntülerde daha fazla görüşme gerekir.
Sonlandırma ani bir kesme değildir. Hedeflere ulaşıldığında görüşme aralıkları kademeli olarak açılır ve bir süre takip görüşmeleriyle devam edilir.
İlişkisel bir konu ağır basıyorsa çift terapisi veya aile terapisi önerilebilir; uzaklık ya da program kısıtı varsa süreç online terapi olarak sürdürülebilir.
Sık sorulan sorular neler?
BDT ile EMDR arasındaki fark nedir?
BDT, düşünce ve davranış kalıpları üzerinden bugünü değiştirmeye odaklanan yapılandırılmış bir yöntemdir. EMDR ise geçmişteki zorlayıcı yaşantıların bugüne taşan etkisini azaltmak için kullanılır. Hangisinin öne çıkacağı değerlendirme aşamasında belirlenir; sıklıkla birlikte kullanılırlar.
Seans aralarında bana ödev veriliyor mu?
BDT çerçevesinde çalışırken seans aralarında üzerine düşünülecek ya da küçük ölçekte denenecek uygulamalar olabilir. Bunlar zorunlu bir ödev değil, sürecin hızını artıran araçlardır; kapasitene göre birlikte belirlenir.
Bir seans ne kadar sürer?
Görüşmeler ortalama 45–50 dakikadır ve genellikle haftada bir sıklıkla başlar. İlerleme sağlandıkça aralıklar açılır ve takip görüşmelerine geçilir.
Terapi sürecinde ilaç kullanmam gerekir mi?
Klinik psikolog ilaç yazmaz; bu yetki psikiyatri hekimlerindedir. Bazı tablolarda psikoterapi ile ilaç tedavisinin birlikte yürütülmesi önerilebilir. Böyle bir ihtiyaç görülürse yönlendirme yapılır ve süreç birlikte planlanır.
Görüşmelerde konuşulanlar gizli kalır mı?
Evet. Paylaşılan her bilgi meslek etiği ilkeleri ve KVKK kapsamında korunur ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Gizliliğin yasal olarak sınırlandığı istisnai durumlar süreç başında açıkça anlatılır.