Gottman yaklaşımı neyi esas alır?
Gottman yaklaşımının çıkış noktası şu: ilişkiyi yıpratan şey çatışmanın varlığı değil, çatışmanın nasıl yönetildiğidir. Sağlıklı çiftler de tartışır; fark, tartışmayı nasıl başlattıkları ve nasıl onardıklarındadır.
Yöntem, ilişkiyi birkaç ölçülebilir bileşene ayırır: dostluk ve yakınlık, çatışma yönetimi, ortak anlam. Çalışma bu bileşenlerden hangisinin zayıfladığına göre yönlendirilir.
Bu yaklaşımın pratik faydası, “aramız kötü” gibi genel bir şikâyeti üzerinde çalışılabilir somut başlıklara çevirmesidir.
Değerlendirme aşamasında ne yapılır?
Merkezde çift terapisi doğrudan çözüm üretmekle başlamaz. İlk aşama, ilişkinin bir haritasını çıkarmaktır.
Bu aşamada genellikle bir ortak görüşme ve ardından eşlerle ayrı birer görüşme yapılır. Ortak görüşmede ilişkinin öyküsü ve şu anki tıkanma noktası; ayrı görüşmelerde ise her iki tarafın kendi bakışı dinlenir.
Değerlendirme sonunda geri bildirim görüşmesi yapılır: hangi bileşenin güçlü, hangisinin zayıf olduğu ve süreçte nelere odaklanılacağı ikinizle birlikte paylaşılır.
Çalışma sırasında hangi başlıklar ele alınır?
Değerlendirmenin sonucuna göre şu alanlardan bir ya da birkaçı üzerine çalışılır:
- Çatışma başlatma biçimi: tartışmanın ilk dakikalarının sertliği, sonucun büyük bölümünü belirler
- Onarım girişimleri: tartışma tırmanırken atılan yumuşatma adımlarının fark edilip edilmemesi
- Dostluk ve yakınlık: günlük ilgi, birbirinin dünyasını bilme, küçük paylaşımların sürekliliği
- Çözülebilir ve kalıcı sorunların ayrılması: her anlaşmazlık çözülmez; bazıları yönetilir
- Güvenin onarımı: aldatma ya da büyük bir kırılma sonrası süreç
- Ortak anlam: ilişkinin nereye gittiğine dair paylaşılan bir tasarım
Seanslar nasıl ilerler?
Görüşmeler 45–50 dakikadır ve genellikle haftada bir başlar. Çalışma aşamasında seanslar çoğunlukla ikinizin de bulunduğu ortak görüşmeler biçiminde ilerler.
Seans içinde sık kullanılan bir çalışma biçimi, gerçek bir anlaşmazlığın odada yeniden ele alınmasıdır. Amaç o tartışmayı çözmek değil, hangi anda ne olduğunu ikinizin de görebilmesini sağlamaktır.
Süreç içinde tekrar değerlendirme yapılır: başlangıçta belirlenen bileşenlerde nereye gelindiği gözden geçirilir ve plan gerekirse güncellenir.
Terapistin odadaki konumu nedir?
Çift terapisinde uzmanın konumu taraflardan birinin yanında değil, ilişkinin yanındadır. Kimin haklı olduğuna karar vermek yöntemin amacı değildir.
Bu tarafsızlık teknik bir gerekliliktir: odada biri sürekli savunmaya geçtiğinde çalışma ilerlemez.
Tarafsızlık her davranışın eşit görüldüğü anlamına gelmez. Şiddet söz konusu olduğunda bu açıkça ele alınır ve güvenlik önceliklidir.
Randevu nasıl oluşturulur?
WhatsApp ya da telefondan yazmanız yeterli; ilk mesajı ikinizden birinin göndermesi yeterlidir. Değerlendirme aşamasının nasıl planlanacağı ilk temasta anlatılır.
Görüşmeler Haliliye’deki merkezde yüz yüze yapılabildiği gibi online terapi olarak da yürütülebilir. Çatışmaya çocuklar veya geniş aile de dahilse aile terapisi, kişisel bir konu öne çıkıyorsa bireysel terapi uygun olabilir.
Sık sorulan sorular neler?
Gottman yöntemi diğer çift terapisi yaklaşımlarından nasıl ayrılır?
Gottman yaklaşımı, ilişkiyi ölçülebilir bileşenlere (dostluk, çatışma yönetimi, ortak anlam) ayırması ve süreci bir değerlendirme aşamasıyla başlatmasıyla ayrılır. Bu, genel bir şikâyeti üzerinde çalışılabilir somut başlıklara dönüştürür.
Değerlendirme aşaması kaç görüşme sürer?
Genellikle bir ortak görüşme, eşlerle birer ayrı görüşme ve bir geri bildirim görüşmesinden oluşur. Süre ilişkinin karmaşıklığına göre değişebilir; planlama ilk temasta paylaşılır.
Ayrı görüşmede anlattıklarım eşime aktarılır mı?
Ayrı görüşmelerde gizliliğin nasıl işleyeceği süreç başında açıkça belirlenir ve bu çerçeve her iki tarafın onayıyla oluşturulur. Ortak görüşmelerde konuşulanlar doğal olarak her ikinizin huzurunda geçer.
Her anlaşmazlık çözülür mü?
Hayır ve bu normaldir. Gottman yaklaşımı anlaşmazlıkları çözülebilir ve kalıcı olarak ikiye ayırır. Kalıcı olanlar kişilik ve değer farklarından doğar; hedef onları yok etmek değil, ilişkiyi yıpratmayacak biçimde yönetmektir.
Evlilik öncesi danışmanlık veriliyor mu?
Evet. Evlilik öncesi görüşmeler beklentilerin, sorumluluk paylaşımının ve çatışma yönetiminin önceden çalışılmasını sağlar. Aynı değerlendirme mantığı bu görüşmelerde de kullanılır.